Το Ευαγγελικό Ανάγνωσμα:
Ματθ. ε’ 14-19
14 Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου. Οὐ δύναται πόλις κρυβῆναι ἐπάνω ὄρους κειμένη·
15 οὐδὲ καίουσι λύχνον καὶ τιθέασι αὐτὸν ὑπὸ τὸν μόδιον, ἀλλ᾿ ἐπὶ τὴν λυχνίαν, καὶ λάμπει πᾶσι τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ.
16 Οὕτω λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα καὶ δοξάσωσι τὸν πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς.
17 Μὴ νομίσητε ὅτι ἦλθον καταλῦσαι τὸν νόμον ἢ τοὺς προφήτας· οὐκ ἦλθον καταλῦσαι, ἀλλὰ πληρῶσαι.
18 Ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν, ἕως ἂν παρέλθῃ ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ, ἰῶτα ἓν ἢ μία κεραία οὐ μὴ παρέλθῃ ἀπὸ τοῦ νόμου ἕως ἂν πάντα γένηται.
19 Ὅς ἐὰν οὖν λύσῃ μίαν τῶν ἐντολῶν τούτων τῶν ἐλαχίστων καὶ διδάξῃ οὕτω τοὺς ἀνθρώπους, ἐλάχιστος κληθήσεται ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν· ὃς δ᾿ ἂν ποιήσῃ καὶ διδάξῃ, οὗτος μέγας κληθήσεται ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν.
Σύντομη ερμηνεία:
14 Σεις είστε το φώς του κόσμου. Πόλη που είναι χτισμένη επάνω σε όρος, δεν είναι δυνατό να μείνει άγνωστη!
15 Και κανείς δεν ανάβει το λυχνάρι, για να το βάλει κάτω από ένα μόδιο*. Αντίθετα, το βάζουν στον λυχνοστάτη και σκορπίζει το φως του σε όλους εκείνους που είναι στο σπίτι.
16 Έτσι πρέπει να λάμπει και το δικό σας φως μπροστά στους ανθρώπους· να βλέπουν τα καλά σας έργα και να δοξάζουν τον ουράντο Πατέρα σας.
17 Μη κάνετε την σκέψη, ότι ήλθα να καταργήσω τον Νόμο ή τους προφήτες. Δεν ήλθα να τους καταργήσω. Ήλθα να τους τηρήσω και να τους συμπληρώσω.
18 Σας λέγω την αλήθεια· ότι μέχρι την στιγμή, που ο ουρανός και η γη θα πάψουν να υπάρχουν, ούτε ένα ιώτα, ούτε μία «κεραία»**, από τον Νόμο δεν πρόκειται να παύσει να έχει ισχύ. Όλα ανεξαιρέτως θα εκπληρωθούν!
19 Λοιπόν, να το ξέρετε: Όποιος καταπατήσει μια από τις πιο μικρές εντολές και διδάξει τους ανθρώπους να κάνουν το ίδιο, θα θεωρηθή στην βασιλεία των ουρανών τιποτένιος. Ενώ αντίθετα εκείνος, που θα τις τηρήσει και θα τις διδάξει, στην βασιλεία των ουρανών θα θεωρηθή μεγάλος.
* μόδιο=κιβώτιο
** κεραία=σημάδι γραφής, τόνος, σημείο στίξης
Σήμερα η Εκκλησία μας τιμά και εορτάζει την Δ΄ Οικουμενική Σύνοδος, η οποία συνεκλήθη το 451 μ.Χ. στη Χαλκηδόνα (σημερινό Καντίκιοϊ της Κωνσταντινούπολης) από τον αυτοκράτορα Μαρκιανό και τη σύζυγό του Πουλχερία. Αποτελεί σταθμό στην εκκλησιαστική ιστορία, καθώς καταδίκασε τον Μονοφυσιτισμό και διατύπωσε τον δογματικό όρο για το πρόσωπο του Χριστού.
Ακολουθούν τα βασικά στοιχεία και η ιστορική σημασία της:
- Αφορμή & Έργο: Στόχος ήταν η αντιμετώπιση του αρχιμανδρίτη Ευτυχή (μονοφυσιτισμός), ο οποίος δίδασκε ότι η θεία φύση του Χριστού απορρόφησε την ανθρώπινη.
- Το Δόγμα της Χαλκηδόνας: Η Σύνοδος διακήρυξε ότι ο Ιησούς Χριστός είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος, ενώνοντας τις δύο φύσεις (θεία και ανθρώπινη) «ασυγχύτως, ατρέπτως, αδιαιρέτως, αχωρίστως» σε ένα πρόσωπο (μία υπόσταση).
- Συμμετοχή: Ήταν η πολυπληθέστερη σύνοδος της εποχής, καθώς συμμετείχαν περισσότεροι από 600 επίσκοποι (περίπου 630-650). [
- Διοικητικές αποφάσεις: Θεσπίστηκαν σημαντικοί κανόνες, ο αριθμός αυτών 30.
Οι Κανόνες της Συνόδου:
1. Διοίκηση και Εκκλησιαστική Ιεραρχία (Κανόνες 9, 17, 28)
- Κανών 9: Καθορίζει ότι οι κληρικοί πρέπει να προσφεύγουν πρώτα στους επισκόπους της επαρχίας τους για την επίλυση διαφορών, με τελικό κριτή τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως.
- Κανών 17: Ορίζει ότι τα όρια των ενοριών και των επισκοπών παραμένουν σταθερά. Οποιαδήποτε διαφορά για τα όρια επιλύεται κάθε τριάντα χρόνια.
- Κανών 28: Αναβαθμίζει το κύρος του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Ορίζει ότι έχει τα ίδια “πρεσβεία τιμής” (είναι ισότιμος) με τον Πάπα της Πρεσβυτέρας Ρώμης, καθώς αποτελεί τη Νέα Ρώμη.
2. Χειροτονίες, Οικονομικά και Διαφθορά (Κανόνες 2, 6, 25, 27)
- Κανών 2: Καταδικάζει τη σιμωνία, δηλαδή την αγοραπωλησία χειροτονιών ή εκκλησιαστικών αξιωμάτων (οικονόμων, εκδίκων).
- Κανών 6: Απαγορεύει τις “απολύτους” χειροτονίες. Κάθε κληρικός πρέπει να χειροτονείται έχοντας συγκεκριμένη θέση (σε ναό, μοναστήρι κ.λπ.).
- Κανών 25: Ορίζει ότι η χειροτονία των χωρεπισκόπων πρέπει να γίνεται αυστηρά κανονικά και από τον οικείο επίσκοπο.
- Κανών 27: Τιμωρεί αυστηρότατα όσους επιχειρούν αρπαγή γυναικών ( απαγωγή με σκοπό το γάμο). [1]
3. Πειθαρχία Κληρικών και Μοναχών (Κανόνες 3, 4, 5, 7, 8, 15, 16, 20, 23, 29, 30)
- Κανών 3: Απαγορεύει στους κληρικούς να αναλαμβάνουν τη διαχείριση κοσμικών/δημόσιων υποθέσεων ή περιουσιών, εκτός αν τους το ζητήσει ο επίσκοπος (για προστασία ορφανών κ.α.).
- Κανών 4: Θεσπίζει αυστηρούς κανόνες για τα μοναστήρια και τους μοναχούς, υπάγοντάς τους στην εξουσία του τοπικού επισκόπου. Απαγορεύει την ίδρυση μονής χωρίς την άδειά του.
- Κανών 5 & 8: Ρυθμίζουν τη συμπεριφορά κληρικών και μοναχών που περιφέρονται από πόλη σε πόλη, επαναφέροντάς τους στην εκκλησιαστική τους μονή.
- Κανών 7: Απαγορεύει σε κληρικούς και μοναχούς να εισέρχονται στον στρατό ή σε κοσμικά αξιώματα.
- Κανών 15: Ορίζει ότι οι διακόνισσες δεν πρέπει να χειροτονούνται πριν από την ηλικία των σαράντα ετών και απαγορεύει το γάμο τους.
- Κανών 16: Απαγορεύει την εγκατάλειψη του μοναστικού βίου. Επίσης, απαγορεύει το γάμο των μοναχών (ανδρών ή γυναικών) που έχουν αφιερωθεί στον Θεό.
- Κανών 20: Απαγορεύει τη μετακίνηση (“μετάθεση”) κληρικών από τη μία εκκλησία στην άλλη.
- Κανών 23: Προστατεύει τις μονές απομακρύνοντας τους μοναχούς εκείνους που περιπλανώνται στην Κωνσταντινούπολη και δημιουργούν προβλήματα.
- Κανών 29: Ορίζει ότι ένας ανάξιος επίσκοπος καθαιρείται, αλλά δεν υποβιβάζεται στο βαθμό του απλού λαϊκού (διατηρεί το τιμητικό αξίωμα).
- Κανών 30: Αναγνωρίζει ειδικά προνόμια στην εκκλησία της Αιγύπτου, επιτρέποντας στους επισκόπους να έχουν περισσότερο χρόνο για την καταβολή υπογραφών ή φόρων, λόγω τοπικών συνθηκών. [1]
4. Διαδικαστικοί και Λοιποί Κανόνες (1, 10-14, 18, 19, 21, 22, 24, 26)
- Κανών 1: Επικυρώνει και θέτει σε ισχύ όλους τους κανόνες που είχαν θεσπιστεί από προηγούμενες τοπικές και οικουμενικές συνόδους. [1]
- Κανόνες 10-14: Ρυθμίζουν ζητήματα αλληλογραφίας, συστατικών επιστολών (ταυτότητες κληρικών που ταξιδεύουν) και απαγορεύουν την ίδρυση παράλληλων δικαιοδοσιών στην ίδια επισκοπή.
- Κανών 18: Καταδικάζει τις συνωμοσίες και τις αδελφότητες (συμμορίες) κληρικών ή μοναχών εναντίον επισκόπων.
- Κανών 19: Υποχρεώνει τους επισκόπους να συγκαλούν τις τοπικές συνόδους (επαρχιακές) δύο φορές το χρόνο για την επίλυση εκκλησιαστικών ζητημάτων.
- Κανών 21 & 22: Προστατεύουν τους κληρικούς και μοναχούς από αυθαίρετες κατηγορίες, ορίζοντας τον τρόπο που γίνονται οι μηνύσεις εναντίον τους.
- Κανών 24: Ορίζει ότι τα μοναστήρια και οι εκκλησιαστικές περιουσίες είναι ιερά και απαγορεύεται η λεηλασία ή η ιδιοποίησή τους.
- Κανών 26: Υποχρεώνει κάθε εκκλησία να διαθέτει οικονομικό διαχειριστή (οικονόμο) από τον κλήρο για τη σωστή καταγραφή και διαφάνεια της εκκλησιαστικής περιουσίας.
Το πνευματικό μήνυμα για σήμερα:
Ο Χριστός είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος.
Η ορθή πίστη (ορθοδοξία) δεν είναι θεωρητική, αλλά πρέπει να γίνεται καθημερινή βιωματική πράξη (ορθοπραξία) μέσα από την τήρηση των εντολών του Χριστού
Το συμπέρασμα και η εφαρμογή στη ζωή μας:
Η αλήθεια της πίστης δεν είναι μια αφηρημένη θεωρία. Ο Χριστός έγινε πραγματικός άνθρωπος για να μας ενώσει με τον Θεό. Οι Άγιοι Πατέρες διαφύλαξαν αυτή την αλήθεια, ώστε να ξέρουμε τον σωστό δρόμο για τη σωτηρία.
Η Εφαρμογή στη ζωή μας
Σύνδεση πίστης και πράξης: Η πίστη μας πρέπει να φαίνεται στις πράξεις μας, όχι μόνο στα λόγια.
Να γίνουμε φως: Οφείλουμε να φωτίζουμε τους ανθρώπους γύρο μας με τις αρετές και τα χαρίσματα τα οποία μας χάρισε ο Θεός, να φωτίζουμε με το παράδειγμά της ζωή μας.
Πνευματική εγρήγορση: Χρειάζεται να προστατεύουμε την πνευματική μας ζωή από σύγχρονες «αιρέσεις» (εγωισμός, υλισμός).
Ιστορικό και Σημασία της Εορτής
Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη των 630 Θεοφόρων Πατέρων που συμμετείχαν στη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο.
Η Σύνοδος συγκλήθηκε το 451 μ.Χ. στη Χαλκηδόνα της Μικράς Ασίας.
Η Σύνοδος καταδίκασε την αίρεση του Μονοφυσιτισμού (Ευτυχής) και διατύπωσε το δόγμα ότι ο Ιησούς Χριστός είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος.
Ορίστηκε ότι οι δύο φύσεις του Χριστού (θεία και ανθρώπινη) είναι ενωμένες στο ένα πρόσωπό Του «ατρέπτως, ασυγχύτως, αδιαιρέτως και αχωρίστως».
Απάντηση